|
BADANIA DLA CZTERDZIESTOLATKÓW
Często powtarzamy starą mądrość, że lepiej zapobiegać, niż leczyć. Wciąż jednak niechętnie chodzimy na badania kontrolne.
Jeśli skończyłaś 40 lat, pamiętaj o regularnych badaniach:
- Morfologia - WBC od 4700 do 10800, RBC od 4 200 000 do 5 400 000, Hematokryt 37-47%, poziom hemoglobiny 12-16g/dl. Jeżeli kobieta bierze doustne środki antykoncepcyjne powinna mieć także zrobione tzw. próby wątroboweOB - norma do 12 mm/h.
- Poziom glukozy - norma to 70-110mg%.
- Profil lipidowy - nie powinien przekraczać 200 mg w 100 ml osocza (5,2mmol/l), HDL 40-80 mg/dl. LDL nie wyższy niż 135 mg/dl.
- Analiza moczu - raz w roku, jeżeli nic nie dolega. Gdy pojawią się bóle przy oddawaniu moczu lub krew (poza okresem miesiączkowania) trzeba iść do lekarza.
- Badania ginekologiczne - raz w roku. Do natychmiastowej wizyty powinny skłonić krwawienia między miesiączkami, upławy, zanik miesiączki, swędzenie i bóle.
- Badania cytologiczne - raz w roku, by wykryć wszystkie zmiany (np. raka) i zacząć skuteczną terapię.
- USG piersi - panie, których krewne miały raka piersi, muszą robić co pół roku.
- USG narządów rodnych - co pół roku, gdy w rodzinie były przypadki raka jajnika, choroby, która nie daje żadnych objawów.
- Mammografia - panie po 45. roku życia co 12 miesięcy, jako uzupełnienie badania USG (pokazuje zupełnie inne zmiany w piersiach).
- Prześwietlenie płuc - gdy nie ma długo utrzymujące się kaszlu, można je wykonywać co dwa lata.
- Pomiar ciśnienia krwi - normy dla pań są takie same jak dla panów. Ciśnienie trzeba mierzyć przynajmniej raz w roku. Po czterdziestce może się wahać, co zazwyczaj jest związane z szybkimi zmianami hormonalnymi.
Oprócz tego:
- endoskopowe badanie jelita grubego - co pięć lat,
- USG jamy brzusznej - przynajmniej co trzy lata,
- co pół roku należy iść do dentysty i okulisty (poprosić też o badanie dna oka).
Jeśli skończyłeś 40 lat, pamiętaj o regularnych badaniach:
- Morfologia (raz w roku), by określić, czy nie występuje nadkrwistość lub niedokrwistość. Zwiększenie liczby białych krwinek (WBC) dowodzi procesu zapalnego lub zakażenia, białaczki lub silnego stresu. Niska oznacza zwykle chorobę szpiku, wątroby, śledziony lub naczyń wieńcowych z niedoboru kolagenu. Norma WBC wynosi 4500-10000 w mililitrze krwi, a czerwonych (RBC) 4,7-6,1 miliona w µl. Wzrost ich liczby może świadczyć o zwłóknieniu płuc, niedotlenieniu krwi lub odwodnieniu. Spadek sugeruje anemię, choroby nerek lub niedożywienie.
- Poziom hemoglobiny podwyższony do górnej granicy normy (12,5-18,0 g/dl) to zwykle złe utlenowanie krwi, a więc początek przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP). Hematokryt to stosunek liczby czerwonych krwinek do innych składników krwi. Norma wynosi 40-49 proc. Jego wysoki poziom świadczy o dużej gęstości krwi, co utrudnia krążenie i często jest przyczyną zakrzepów.
- OB (raz w roku), gdy jest wysoki, wskazuje na proces zapalny. Norma dla mężczyzn wynosi 8-15/h (opad krwinek czerwonych po jednej godzinie).
- Poziom glukozy (raz w roku), czyli cukru we krwi określa zagrożenie cukrzycą. Wysokie stężenie (tzw. hiperglikemia) prawie zawsze świadczy o cukrzycy. Niedobór (tzw. hipoglikemia) może, ale nie musi być związany z cukrzycą. Występuje także u osób, które długo nie jadły lub są bardzo zmęczone. Może też dowodzić chorób wątroby, zatrucia, nadczynności kory nadnerczy lub niedoczynności tarczycy. Norma to 70-100 mg/dl (3,9-6,1mmol/l).
- Profil lipidowy (raz w roku) mierzy się, by określić poziom cholesterolu. U 80 proc. mężczyzn jest on podwyższony, a to niesie ryzyko zgonu z powodu chorób układu krążenia. Oznaczając tzw. zły cholesterol LDL (norma 2,2-4,0 mmol/l, graniczna dopuszczalna wartość to 135 mg/dl), można wykryć zagrożenie miażdżycą, chorobą wieńcową i zawałem serca. Dobry cholesterol HDL (im go więcej, tym lepiej) jest potrzebny do wytwarzania witaminy D, kwasu żółciowego i hormonów płciowych.
- Poziom kwasu moczowego (raz w roku) jest ściśle związany z dietą. Jego nadmiar odkłada się w surowicy krwi (z powodu wrodzonych predyspozycji), ale sprzyja mu też jedzenie dużych ilości mięsa. To tzw. hyperurykemia. Jeżeli zaniedba się leczenie i nie zmieni diety, z czasem może pojawić się tzw. dna moczanowa. Choroba jest często mylona z reumatyzmem, bo bolą wszystkie stawy i kości. Podwyższony poziom kwasu moczowego w osoczu krwi (norma 3,5-7mg/l) może świadczyć o rozpoczynającej się chorobie nowotworowej, niewydolności nerek, łuszczycy i niektórych chorobach wątroby.
- Poziom magnezu (raz w roku) bada się, bo jego niedobór jest powszechny, a objawia się dolegliwościami przypominającymi bóle kardiologiczne, ogólnym rozbiciem, ostrym bólem głowy oraz ciągłym zmęczeniem. Norma magnezu wynosi 1,95-2,95 mg/%.
- Antygen gruczołu krokowego (PSA) (raz w roku) - nawet jeśli nie odczuwa się żadnych dolegliwości. Konieczna jest także wizyta u urologa, by zbadał gruczoł krokowy per rectum (przez odbyt). W ten sposób można też wykryć nowotwór jelita grubego. Normy PSA zmieniają się z wiekiem, ale generalnie wynik nie powinien przekraczać 4 ng/ml.
- Poziom hormonu tyreotropowego (TSH) (w zależności od potrzeb) pozwala ocenić pracę tarczycy. Podwyższone stężenie oznacza nadczynność, a obniżone niedoczynność.
- Badanie moczu (raz w roku) ocenia pracę układu moczowego. Substancje znajdujące się w moczu informują o tym, co złego dzieje się w naszym organizmie. Już zapach moczu może świadczyć o chorobie. Słodki, owocowy wskazuje na cukrzycę. Jeśli mocz cuchnie, najprawdopodobniej doszło do zakażenia bakterią E. coli. Odczyn powinien być kwaśny; zasadowy mówi o skłonności do tworzenia się kamieni nerkowych. Białko w moczu to dowód stanu zapalnego. Z tzw. posiewu odczytuje się obecność bakterii, drożdży i pasożytów, które świadczą o zakażeniu układu moczowego.
- Prześwietlenie płuc - powinno być przeprowadzane co dwa lata, chyba że ze względu na zły stan zdrowia lekarz zaleci inaczej.
- Pomiar ciśnienia krwi - (raz w roku) nadciśnienie tętnicze nie boli, ale to nie oznacza, że się nie rozwija. Warto je mierzyć co kilka miesięcy, by mieć pewność, że z układem krążenia nie dzieje się nic złego. Najlepsze dla panów to 120 (tzw. skurczowe) na 80 (rozkurczowe). Gdy wartości dochodzą do 140/90 należy jak najszybciej udać się do lekarza i rozpocząć kurację. Często skutecznym lekiem jest zmiana diety i trybu życia.
Poza tym:
- wysiłkowe EKG oraz badanie na obecność krwi w kale - co dwa lata,
- USG jamy brzusznej - co najmniej co trzy lata, endoskopowe badanie jelita grubego - co pięć lat (aby uchronić się przed rakiem),
- co pół roku należy odwiedzać gabinet stomatologiczny oraz okulistę, gdzie trzeba poprosić o zbadanie dna oka.
|
|
|
|
